Tết hàn thực “mùng 3 tháng 3 Âm lịch” [Lưu Trữ]

View Full Version : Tết hàn thực “mùng 3 tháng 3 Âm lịch”

tranquangquoc

25-05-2012, 11:56 PM

Ngày mai là tết Hàn thực nè, không biết có ai trong diễn đàn mình tự tay làm “bánh trôi bánh chay” không? Trước khi đặt chân đến Hà Nội, QC không hề biết trên đời này có một ngày gọi là “tết Hàn thực” ngày mà ở Hà Nội người người làm bánh, nhà nhà làm bánh. Còn với dân ngoại tỉnh như mình, đây là lần thứ 6 có cơ hội ăn bánh vào dịp này nhưng chưa một lần tự tay làm. Không biết tết Hàn thực có từ bao giờ, nhưng cứ vào ngày 3 tháng 3 âm lịch hàng năm các bà nội chợ lại tất bật với việc xây bột, đồ đỗ xanh, mua bột … làm bánh. Nhớ năm đầu tiên QC được ăn món này là dịp được mời đến ăn món này tại nhà đứa bạn người Hà Nội, do tận tay mẹ bạn làm, thấy vui và hứng thú đến lạ. Tuy nhiên, QC thích ăn bánh chay hơn là bánh trôi, vì vừa to, vừa mềm, hơi chút ngọt cộng thêm với bột đỗ xanh và vài lát dừa tươi thái chỉ, còn bánh trôi với những viên nhỏ, khô và nhân là đường phiền thái vuông mà lại ngọt quá, mình thì không ăn được đồ ngọt… Tết Hàn Thực ở Việt Nam, người người làm bánh và dâng lên Phật cũng như cúng tại bàn thờ gia tiên nhà mình như một cách tưởng niệm người quá cố nhưng có lẽ ít ai biết rằng nó lại gắn với một điển tích của Trung Quốc: Đời Xuân Thu, vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn phải bỏ nước lưu vong, nay trú nước Tề, mai trú nước Sở. Bấy giờ có một người hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo vua giúp đỡ mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong hỏi ra mới biết, đem lòng cám kích vô cùng. Giới Tử Thôi theo phò Tấn Văn Công trong mười chín năm trời, cùng nhau trải nếm bao nhiêu gian truân nguy hiểm. Về sau, Tấn Văn Công giành lại được ngôi báu trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công trong khi tòng vong, nhưng lại quên mất công lao của Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình làm được việc gì, cũng là cái nghĩa vụ của mình, chớ không có công lao gì đáng nói. Vì vậy về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm. Giới Tử Thôi không chịu rời Điền Sơn ra lĩnh thưởng, Tấn Văn Công hạ lệnh đốt rừng, ý muốn thúc ép Giới Tử Thôi phải ra, nhưng ông nhất định không chịu tuân mệnh, rốt cục cả hai mẹ con ông đều chết cháy. Vua thương xót, lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ ăn nguội đã nấu sẵn để tưởng niệm (khoảng từ mồng 3 tháng 3 đến mồng 5 tháng 3 Âm lịch hàng năm). Tuy nhiên, vào ngày này ở Việt Nam, người Việt không tưởng nhớ Giới Tử Thôi cũng như vẫn nấu ăn bình thường, chỉ them chút gia vị của “bánh trôi bánh chay”. Phải chăng đây là nét tiếp thu có chọn lọc? làm đậm thêm nét văn hóa của Việt Nam. Cách làm Bánh trôi - Bánh chay Bánh trôi Bánh gồm có: Gạo nếp lẫn gạo tẻ vo sạch, ngâm mềm, vo lại cho sạch rồi đem xay kỹ, trút bột nước vào túi vải treo lên cho róc hết nước, nhào lại bột cho dẻo, mịn rồi viên bột thành những viên nhỏ đều nhau bằng viên bi. Ðường phên (đường mật mía) chặt thành những viên nhỏ, vuông hoặc đường phèn cũng chọn những viên nhỏ để làm nhân, cho nhân vào giữa viên bột và vê tròn cho kín. Bắc xoong nước lên bếp đun, thả bánh vào đun sôi nhỏ lửa, khi nào bánh nổi lên là chín, vớt ra, thả vào chậu nước sôi để nguội, vớt bánh ra cho vào đĩa, gạn khô nước. Cho vừng (rang vàng, xát bỏ vỏ) lên trên từng chiếc bánh, rắc nước hoa bưởi cho thơm, ăn nguội. Bánh chay Khâu làm bột giống như làm bột bánh trôi. Nhân bánh chay được làm bằng đậu xanh ngâm mềm, đãi sạch vỏ, nấu như nấu cơm, khi chín xúc ra đem giã nhuyễn. Bắc chảo mỡ lên bếp, phi hành, trút chảo mỡ vào trộn đều với đậu xanh, vê lại như quả táo nhỏ. Chia bột thành những phần bằng nhau khoảng bằng quả cau, nặn bột mỏng đều ra rồi cho nhân vào giữa, vê tròn lại cho kín nhân, rồi nặn bẹt ra. Bắc xoong nước lên đun sôi già, thả bánh vào luộc, khi bánh nổi lên là bánh đã chín thì lấy muôi vớt ra. Cho đường khuấy đều với nước, cho thêm bột sắn dây hoặc bột đao, cho một chút nước gừng, bắc lên bếp đun sôi, hớt hết bọt, khi nước hơi sánh là được. Cho bánh ra bát, múc nước đường vào, rắc vừng (rang vàng, xát bỏ vỏ) lên trên, có thể rắc thêm một ít sợi dừa nạo, rắc nước hoa bưởi cho thơm. Ngày mai, ngày mai tết "hàn thực" rồi, ăn đồ lạnh trong một ngày nắng ấm! Hà Nội trời bắt đầu oi ả <img src="http://diendandulich.net/style_emoticons/<#EMO_DIR#>/unsure.gif" style="vertical-align:middle" emoid=":unsure:" border="0" alt="unsure.gif" />

utes

25-05-2012, 11:56 PM

Chà chà, buổi sáng đã lên. Trời Hà Nội hôm nay thật cao, thật trong, chút nắng như đùa với gió. Thời tiết chiều lòng người, chiều những thực khách muốn "linh đình" trong ngày "Tết Hàn thực" Sáng nay, dậy sớm. Dạo một vòng quanh hồ, giả đò là người yêu thể thao, hít thở không khí trong lành hiếm có (cơ mà có quá nhiều người tranh nhau oxy ở đây quá <img src="http://diendandulich.net/style_emoticons/<#EMO_DIR#>/mellow.gif" style="vertical-align:middle" emoid=":mellow:" border="0" alt="mellow.gif" /> ), thanh nhàn dạo chợ. Chợ hôm nay thật đông vui tấp nập, không khí rôm rả của người bán người mua. Quan sát những nụ cười của em nhỏ khi được mẹ chỉ cho cách làm bánh, đôi chỗ người bán hàng dễ tính sẵn sàng cho khách làm thử trong thúng bột đã ráo nước từ đêm trước. Xa xa, những cô bán đường phèn khéo léo tạo nên những "hòn đường" nho nhỏ, vuông vuông đều như "người ta chém chuối" <img src="http://diendandulich.net/style_emoticons/<#EMO_DIR#>/cool.gif" style="vertical-align:middle" emoid="B)" border="0" alt="cool.gif" />, những hàng đỗ xanh đã được ninh nhuyễn, những lát dừa đã được thái chỉ... Tất cả, tất cả như sẵn sàng để tạo lên một cái "tết hàn thực" đu đủ. Những người bận rộn có thể hoàn toàn yên tâm khi đi chợ vào ngày này. Không chỉ có những nguyên liệu đã được làm sẵn, mua gom về để tạo nên "bánh trôi, bánh chay" thơm ngon, mà bạn có thể mua sẵn ngay tại chợ. Những chiếc "bánh trôi" tròn, nhỏ trong trong tưởng như những viên ngọc châu vậy, còn bánh chay thì giống như những quả trứng gà đã được bóc vỏ... vừa ngon ngon, vừa bắt mắt. Hôm qua, rủ rỉ bên tai bạn một đề nghị bạn làm bánh cho mình trong ngày "tết hàn thực". Ậm ừ của bạn cũng chưa biết thế nào, hy vọng trưa nay sẽ có một lời mời chính thức. ACE, ai làm bánh ngày hôm nay cho QC tham gia với nha, thèm quá <img src="http://diendandulich.net/style_emoticons/<#EMO_DIR#>/smile.gif" style="vertical-align:middle" emoid=":)" border="0" alt="smile.gif" />

vimexco

25-05-2012, 11:57 PM

QC ơi? cho Tr hỏi Tết hàn thực là gì? tại sao lại có tết hàn thực. Vì từ nhỏ đến giờ mình chưa nghe ở đây ai nhắt đến bao giờ cả...Ở Nha Trang cũng như các tỉnh thuộc Nam Trung Bộ khác là những miền đất khô cằn, sỏi đá quanh năm chỉ có 2 mùa nắng và mưa không có mùa thu hay mùa đông giá rét...mình biết mỗi mùa có những cái tết khác nhau, nhưng ở đây lễ hội thì nhiều nhưng tết thì chẳn có bao nhiêu..QC và các bạn giải thích thêm cho mình hiểu về tết Hàn thực nhé...Thank <img src="http://diendandulich.net/style_emoticons/<#EMO_DIR#>/laugh.gif" style="vertical-align:middle" emoid=":lol:" border="0" alt="laugh.gif" /> ------------------ " Đi nhiều mới biết mình ngu "

jgcvnr

25-05-2012, 11:57 PM

Sau khi đọc một vài tài liệu của anh Google, QC xin đưa ra giả thiết giải thích thắc mắc của Triết. Tết Hàn thực là gì? Xin phân tích nghĩa theo chữ Tàu “hàn” là lạnh, “thực” là ăn. Vậy “hàn thực” có nghĩa là đồ ăn lạnh => Tết hàn thực có nghĩa là một dịp lễ mà người dân chuẩn bị những món đồ ăn lạnh như: bánh trôi, bánh chay (miền Bắc), bánh lá, bánh mít (miền nam, theo gợi ý của Út), còn miền Trung thì mình không biết (chưa trưng cầu dân ý được). Tại sao lại có tết Hàn thực? Phải kể về xuất phát điểm của nó, thường thì các lễ, tết thường có một “điển tích” hay “điển cố” mà ở đây, theo điển tích của Trung Quốc. Đời Xuân Thu, vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn phải bỏ nước lưu vong, nay trú nước Tề, mai trú nước Sở. Bấy giờ có một người hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo vua giúp đỡ mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong hỏi ra mới biết, đem lòng cám kích vô cùng. Giới Tử Thôi theo phò Tấn Văn Công trong mười chín năm trời, cùng nhau trải nếm bao nhiêu gian truân nguy hiểm. (truyện này có vẻ giống một truyện của Việt Nam đã từng được dựng lên sân khấu nhưng QC ko có nhớ. Chỉ nhớ là con dâu đã cắt miếng thịt ở tay để đưa cho mẹ chồng ăn chống đói, trên đường tìm chồng) Về sau, Tấn Văn Công giành lại được ngôi báu trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công trong khi tòng vong, nhưng lại quên mất công lao của Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình làm được việc gì, cũng là cái nghĩa vụ của mình, chớ không có công lao gì đáng nói. Vì vậy về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm. Giới Tử Thôi không chịu rời Điền Sơn ra lĩnh thưởng, Tấn Văn Công hạ lệnh đốt rừng, ý muốn thúc ép Giới Tử Thôi phải ra, nhưng ông nhất định không chịu tuân mệnh, rốt cục cả hai mẹ con ông đều chết cháy. Vua thương xót, lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ ăn nguội đã nấu sẵn để tưởng niệm (khoảng từ mồng 3 tháng 3 đến mồng 5 tháng 3 Âm lịch hàng năm). Văn hoá Việt Nam ảnh hướng rất nhiều từ Trung Quốc (vì sao thì các bạn cũng biết rồi), do vậy tục lệ này cũng được đưa vào Việt Nam. Và ngày mùng 3 tháng 3 âm lịch hàng năm, người Việt cũng làm “đồ lạnh” để ăn tết. Tuy nhiên, trong dịp này người Việt chỉ cúng gia tiên chứ không tưởng nhớ gì tới Giới Tử Thôi, và cũng vì vậy trong ngày này không có cấm lửa, nấu nướng, ăn uống không có gì kiêng kị cả. “Tết hàn thực” bắt đầu từ bao giờ? Việc xuất hiện từ bao giờ thì đến nay không có một tài liệu nào cho biết thời điểm chính xác. Tuy nhiên có thể nói tục đó xuất phát từ thời Hùng Vương, dựa vào truyền thuyết Lạc Long Quân – Âu cơ để giải thích. Chắc các bạn cũng biết rằng, Âu Cơ đã đẻ ra bọc 100 trứng và người con cả tức Vua Hùng lên ngôi bắt đầu dựng nước, mở ra 18 đời truyền nối. Vì thế, hằng năm vào ngày hội Hát Môn (5.3), hội Đền Hùng (10.3), người dân thường làm một mâm bánh trôi 100 chiếc đem cúng để nhắc lại sự tích "đẻ bọc trăm trứng" của bà Âu Cơ, rồi đem 50 chiếc đặt trên bè sen thả xuống sông, 50 chiếc đem lên núi. Mong có sự giải thích thêm từ phía ACE trong diễn đàn.

minhkhago

25-05-2012, 11:57 PM

<div class='quotetop'>QUOTE</div><div class='quotemain'>Tết Hàn thực là gì? Xin phân tích nghĩa theo chữ Tàu “hàn” là lạnh, “thực” là ăn. Vậy “hàn thực” có nghĩa là đồ ăn lạnh => Tết hàn thực có nghĩa là một dịp lễ mà người dân chuẩn bị những món đồ ăn lạnh như: bánh trôi, bánh chay (miền Bắc), bánh lá, bánh mít (miền nam, theo gợi ý của Út), còn miền Trung thì mình không biết (chưa trưng cầu dân ý được).</div> Mình xin tiếp lời QC về miền Trung ! Miền Trung tết Hàn thực gồm làm các loại bánh như bánh ít lá gai, bánh ít nhân dừa, bánh xu xê (Huế gọi là bánh phu thê) gói trong lá dừa, rất thơm ngon béo ngậy của dừa. Vào ngày này mọi người làm các loại bánh trên cúng cầu cho mưa thuận gió hoà, thường miền Trung là vùng biển nên đa phần họ chuẩn bị những đồ ăn lạnh để mang theo bên mình khi đi biển dài ngày. Mùa này đối với dân miền Trung là đang được vụ mùa tôm, cá. Nhưng đa số ngày hàn thực vẫn theo lời giải thích của (QC) là tương đối chính xác. Ngọc chỉ cung cấp miền trung làm bánh gì vào ngày này mà thôi.Vốn hiểu biết ít nên chỉ có từng đó. Xin mọi người chỉ giáo thêm. <img src="http://diendandulich.net/style_emoticons/<#EMO_DIR#>/laugh.gif" style="vertical-align:middle" emoid=":lol:" border="0" alt="laugh.gif" /> Thanks! Bright Hay