Niên hiệu, Miếu hiệu

[mktkimthanh]

Cho em hỏi câu này tí ạ.<br />Rằng tại sao các vị vua khác thường được gọi bằng Miếu Hiệu (Lê Thánh Tôn, Trần Nhân Tôn...), trong khi các vị vua nhà Nguyễn lại được gọi bằng Niên Hiệu (Minh Mạng, Tự Đức)???<br />Nhờ mấy anh chị giải thích hộ em với. Cảm ơn.

[soncuoc2003]

Trong khi chờ đợi, HP xin trả lời tí chút câu hỏi của mình. Đầu tiên là <br /><br /><b>Miếu hiệu</b>: Miếu hiệu là tên vua đã băng hà được vua kế vị, hoặc đình thần đặt để viết trên bài vị hay trên các bài văn tế đọc trong các dịp giỗ chạp. Dưới thời quân chủ, các sử gia bản triều chỉ được dùng niên hiệu và miếu hiệu để làm mốc ghi chép sự kiện lịch sử. Cá biệt đấy có thể là dân gian đặt cho các vị vua không tốt hoặc vua bị phế truất. (Ví dụ Đinh Phế Đế)<br /><br /><b>Thụy hiệu</b>: Trong Hán tự, thụy nghĩa là tốt, thụy hiệu nghĩa là tên tốt. Thụy hiệu thường do vua kế vị, triều đình hoặc con cháu truy tôn dựa trên những đức tính, công trạng... của vì vua quá vãng. Phép đặt tên thụy, thường là người ta chọn những chữ nói lên chí nguyện thuở bình sinh hoặc gắn liền với công nghiệp cả đời của họ.<br /><br />Thông thường trong sách sử thường truy tôn <b>Toàn xưng</b> bao gồm cả Miếu hiệu, Thụy Hiệu và Đế Hiệu. <br />Ví dụ: <b>Toàn xưng</b> Thế Tổ Cao Hoàng Đế thì Miếu hiệu là &quot;Thế Tổ&quot;, Thụy là &quot;Cao&quot;<br /><br />Ngoài ra, khi vua vừa băng hà mà chưa được truy tôn Miếu hiệu, Thụy hiệu, cũng chưa được đưa vào lăng thì được gọi bằng Niên hiệu hoặc là &quot;Đại Hành hoàng đế&quot; (Đại Hành nghĩa là vua chết). Và còn có một vì vua là Đại Hành hoàng đế. Tại sao lại có miếu hiệu này, xin đề cập khi khác. <br /> <br /><!--sizeo:3--><span style="font-size:12pt;line-height:100%"><!--/sizeo--><b><i>Rằng tại sao các vị vua khác thường được gọi bằng Miếu Hiệu (Lê Thánh Tôn, Trần Nhân Tôn...), trong khi các vị vua nhà Nguyễn lại được gọi bằng Niên Hiệu (Minh Mạng, Tự Đức)???</i></b><!--sizec--></span><!--/sizec--><br /><br />Theo như HP tìm được thì tạm thời có hai cách lý giải sau:<br /><br />- Hầu hết các vị vua này <b><!--sizeo:2--><span style="font-size:10pt;line-height:100%"><!--/sizeo-->chỉ dùng một niên hiệu<!--sizec--></span><!--/sizec--></b> trong suốt thời gian trị vì. Sử sách Trung Quốc cũng thường đề cập đến các vua triều Nguyễn bằng miếu hiệu. <br /><br />-&gt; HP không đồng ý với cách giải thích này lắm. Vì kính trọng tiền nhân, tiên tổ là truyền thống của người Việt. Huống hồ đây là vua.<br /><br />- Chúng ta ngày nay quen dùng niên hiệu (Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức..) để gọi các đời vua đó là do <b><!--sizeo:2--><span style="font-size:10pt;line-height:100%"><!--/sizeo-->chịu ảnh hưởng của văn hóa phương Tây <!--sizec--></span><!--/sizec--></b> dưới thời Pháp đô hộ.<br /><br />-&gt; giải thích này... no comment.<br /><br />Không biết ai có còn lý giải nào không ạ? Xin chỉ giáo với. <br /><br />Và câu hỏi tiếp theo là: <br />Miếu hiệu và Thụy hiệu là xưng tụng của đời sau dành cho các vị vua. Qua đấy, ta ít nhiều nhận định được sự ngợi ca hay chê khen của đời sau, việc hiểu ý nghĩa lại là hết sức quan trọng. Vậy bắt đầu từ các miếu hiệu của vua nhà Nguyễn, có ai biết<!--sizeo:3--><span style="font-size:12pt;line-height:100%"><!--/sizeo--><b><i>nghĩa các chữ dùng trong miếu hiệu </i></b><!--sizec--></span><!--/sizec-->hay không ạ? <br /><br />Dưới đây, xin liệt kê miếu hiệu của các vua triều Nguyễn. <br /><br />Vua Gia Long - Thế Tổ Cao Hoàng Đế <br /><br />Vua Minh Mạng - Thánh Tổ Nhân Hoàng Đế <br /><br />Vua Thiệu Trị - Hiến Tổ Chương Hoàng Đế <br /><br />Vua Tự Đức - Dực Tông Anh Hoàng Đế <br /><br />Vua Dục Đức - Cung Tông Huệ Hoàng Đế <br /><br />Vua Hiệp Hòa - không có Miếu hiệu <br /><br />Vua Kiến Phúc - Giản Tông Nghị Hoàng Đế <br /><br />Vua Hàm Nghi - không có Miếu hiệu <br /><br />Vua Đồng Khánh - Cảnh Tông Thuần Hoàng Đế <br /><br />Vua Thành Thái - không có Miếu hiệu <br /><br />Vua Duy Tân - không có miếu hiệu<br /><br />Vua Khải Định - Hoằng Tông Tuyên Hoàng Đế <br /> <br />Vua Bảo Đại - không có miếu hiệu <br /><br /><br />Lại xin làm mát mắt bằng một tấm hình Ngọ Môn ạ. *_*<br /><br /><img src="http://i190.photobucket.com/albums/z273/HoangNguyet-album/IMG_0021800x600.jpg" border="0" class="linked-image" />

[raytuner0717]

Gởi chi Hams<br />Theo Quàng<br />Miếu thì hồi mô ông vua nớ chết đưa dô miếu thì có thêm Miếu Hiệu<br />Còn Niên hiệu là Hiệu theo năm trị vị. Một ông có thể có nhiều niên hiệu. Trước thời Nguyễn đôi khi đổi niên hiệu là do có sự biến gì đó, hoặc giả nhà vua cảm thấy đổi niên hiệu sẽ có thời vận tốt hơn chẳng hạn. (Nói chung có nhiều nguyên nhân, ở đây có lẽ không bàn tới)<br />Riêng triều Nguyễn. <br />Niên hiệu chỉ có một<br />Miếu hiệu thì trước thời MinhMạng không rõ lắm. Nhưng sau khi đúc 9 Đỉnh thì căng cứ theo tên đỉnh mà đặt miếu hiệu cho các vua sau khi qua đời theo dãy: Anh, Nhân, Chương, Thuần, Tuyên, Dụ, Huyền.<br />Còn thụy hiệu thì theo Quàng ý kiến của em chéc là cùng quan điểm. Nhưng theo em khi đặt Thụy hiệu thì nói chung thương là đời sau truy phong để tung hô đời trước. Cho nên theo em toàn là tên tốt không hà (hầu hết theo em bít)<br />Còn cái vụ mà gọi niên hiệu thời Nguyễn theo kiểu ảnh hưởng Phương tây chắc là em không dám nói. Nhưng theo em biết thì Niên hiệu đó được đúc trên tiền mỗi thời. Vì thế gọi theo niên hiệu chắc chắn là không phỉa ảnh hưởng của thời Pháp goài. <br />Thân ái!<br />Quàng!