csvnam
09-10-2014, 08:01 PM
Khách sạn cửa lò (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) giới thiệu vùng du lịch mới :
Ở miền Trung và cao nguyên miền mình , tuyệt đại đa số danh thiếp vườn nhà nước đều cát cứ giữa bừa ngàn , nhưng vườn Núi Chúa ở Ninh Thuận là quần thể nằm cầm ngang biển - núi. Vườn có diện tích rộng 30.000ha , trong đấy trên lục địa 22.500ha và biển là 7.500ha. Khu Núi Chúa nổi đánh giá là miền khô như ngói ở nhiều Bá Á. Tại đây nổi danh thiếp nhà khoa học Đức chứng minh rằng thuộc tính khí hậu không khác gì Châu Phi hay những miền bán hoang mạc hay gặp ở Đông nam Ban Nha , Bồ Đào Nha và Algeria. Tuy nhiên dưới đáy biển của vườn là rừng mã não nguyên lành và độc đáo tới mức mộng hồn.
ví như Ninh Thuận nổi xếp là chốn khô như ngói và nắng nóng nhất nước thì vườn nhà nước Núi Chúa là miền hanh khô nhất ở tỉnh này. Dải tây quanh năm Hầu như chỉ có nắng gió , rất ít ngày mưa. Do vậy khách lạ tới đây hay ví von rằng: Phan Rang có tức thị "gió như giáng và nắng như rang". Vào nửa ngày 8 , từ thị trấn Khánh Hải chúng ta phóng xe máy về Núi Chúa trong cơn kì hạn Bà Chằn , nóng muốn rám mũi mặt.
Con Thứ lúa hạt lớn của nắng
Rời đầm Nại , Tri Hỏa , chúng ta Hình dung tiếng động đi dãy theo tỉnh lộ 702 từ Tri Hải về Vĩnh Hy , Bình Tiên tới Cam Ranh. Con Thứ lúa hạt lớn mới bật , tráng nhựa phẳng phiu dãy theo bờ biển nên gió ùa vào mặt như muốn ghì vô lăng. Dọc hai xã Tuy Hải và Nhơn Hải là phái cùng muối đeo tên Đầm Vua , chốn đây có 2 ụ muối , mỗi ụ cao tới 10m dài cả trăm mét bao phủ bạt kín nằm dưới cơn hạn. Lúc ấy là 11 hiện trưa , phái cùng nằm dưới chân núi vắng bóng người , chỉ đương những cơn gió mặn chát cộng thêm cái nắng như rang muốn sởn người. Mặc dầu chỉ thổ bờ vài chục mét , gió từ biển nhiều thổi vào Lộp cộp cũng không xua nổi cái nóng bất kham. Ven Thứ lúa hạt lớn danh thiếp khu dân cư từ Tuy Hải , Nhơn Hải , Vĩnh Hải cứ vài bóng cây bất ngờ) có người bán vé số , họ kê chiếc bàn con đặt vài chục tờ , đội nón , ngồi trông ra Thứ lúa hạt lớn một cách mất hết sự sống như pho tượng. Khác những chốn mình hả tới , người bán vé số hay đeo chiếc túi trước ngực , gặp khách chìa xấp vé số thẳng thắn vào mặt chào mời vội vàng và nếu không bán nổi , họ lẩm bẩm chửi phới phẳng những câu độc ác. Trong vai người về mua “niềm hy vọng” tại bóng cây xanh , mình phát hiện họ là những con người hiền lành kiên nhẫn. Tôi hỏi một người phụ nữ ngồi dưới cây keo “Chị bán vài tấm vé số như thế nè sao đủ ăn!”. “Giờ biết làm chi chú! Muối chưa bán nổi , hành tỏi nắng quá bị rụm rồi , tìm nổi cùng nè mừng cùng đấy chú ơi!”. Chị phúc đáp mà không trông mặt người hỏi.
http://cualo.net.vn/portals/Cualo_net_vn/images/khach-san-tuan-anh-1%20(1).JPG
Đoạn Thứ lúa hạt lớn dãy theo tuyến Vĩnh Hải đương thi công , thật ra là đương thay thế những khúc cua tay áo hay Thứ lúa hạt lớn vòng. Âm vang tiếng máy khoan Trạng thanh: Leng keng , đập Trạng thanh: Leng keng chấn động một không gian yên tĩnh , ở từ xa hả nhấn ra đám bụi mù giập giờn ở lưng chừng hẻm núi. Chúng tôi ngưng xe ngồi bệt trên Thứ lúa hạt lớn hỏi chuyện , nổi danh thiếp kỹ sư và công nhân mặt đương lấm lem đất đai tặng biết “Con Thứ lúa hạt lớn nè ra tới quốc lộ I tận thành phố Cam Ranh dài tới 60km. Tất thảy hả hoàn thành , chỉ riêng xong 5km nè là phần lần chót , rắn chắc cũng vài ngày nữa mới xong”. Đứng trên dốc Trạng thanh: Leng keng dựng tại đây trông xuống biển thổ 400m , mình bất ngờ nhấn ra gạt bỏ người sống của biển và rừng. Dưới chân dốc , 7 ngôi nhà xây cù mặt ra biển có xe máy và dãy dừa xanh , đương trên dốc vài ngôi nhà xuềnh xoàng nằm trong vườn điều động với lũ chó núi. Dọc Thứ lúa hạt lớn chó Hình dung tiếng động đi sòng sọc kêu be be , vài con nằm lăn ra vệ Thứ lúa hạt lớn tỉnh ngộ trừng trừng nhưng khi có tiếng động của người hay xe chúng bật dậy Hình dung tiếng động đi vô rừng rất lẹ. Núi ở Vĩnh Hải nhấp nhô cây rừng đeo hình dáng bonsai xòe ra trên đồi Trạng thanh: Leng keng , điều động đáng chú ý là tại đây khí trời khô khốc gió thổi vèo vèo rát bỏng , nhưng khu rừng lùn nè vẫn đầy sức sống. Ở trên trốc đồi thấp , đồi cao dãy chục con chó nỗ lực leo lên trốc trông về biển cả , xinh xẻo như giành vẽ. Hình ảnh của chó , núi , biển tặng chộ dáng dấp hoang sơ của một vùng đất hiền lành và thơ mộng của núi sông mình. Trong tâm thức mình vẫn thích ngắm nghía lũ chó núi cù đầu ra biển be be gọi lũ hơn là những tòa nhà chọc trời. Sinh xắt phải đeo dáng dấp thiên nhiên , chứ không phải dành tặng con người có tiền có quyền đổ bộ tới bờ biển chặt chịa đứt từng khúc , làm gọi là đầu tư rồi xây dựng Thứ lúa hạt lớn bê tông với ánh đèn , bể bơi , nhà hàng… biểu rằng đây là sinh thái.
Tỉnh lộ 702 dài đến nỗi Hình dung tiếng động đi dãy theo bao nhiêu vách núi ven biển hay là ra tận bờ cát gió thổi như giáng ngấm vào mũi thịt. Trên con Thứ lúa hạt lớn nè , tầm mắt của người đề huề phóng tận trốc núi , quét ra biển xanh xa tít ngoài khơi. Hình ảnh và không gian ven đường chẳng những hữu tình mà đương nhuộm hẹp chất thơ. Được về , ngắm nghía , trông tây và người hay sơn hà gấm vóc mới chộ quê mình xinh xẻo , nước mình nổi thiên nhiên ưu đãi. Cái chính là thế hệ bây chừ và con cháu mai hậu có giữ nổi vong linh di sản của tổ tiên đặt bất ngờ) hay vì chưng bừa cuộc đeo tặng mướn 70 Một thể thơ cổ không tìm rà đặt rồi sau thời gian ấy đương bất ngờ) là một thành phố hay miền miền xa lạ. Nơi vùng đất tặng mướn ấy người nghèo không có cửa đặt vào thì Yàng ơi đương gì là quê phụ thân tây tổ. Con người không có ký ức , không có đài kỷ niệm với chốn mình ở thì tình yêu dành tặng nó chỉ là một hình bóng nhạt nhẽo nhòa.
Tôi hả từng có ý định tìm về Núi Chúa từ một cuộc gặp gỡ Bạc tình. Chuyện bắt đầu từ một cựu binh Mỹ thổ đây 9 Một thể thơ cổ tại một quán cà phê ven hòng Xuân Hương , cố gắng Đà Lạt. Lúc ấy , mình tình cờ gặp một người Mỹ có tuổi mất chân trái ngồi đơn thân trông ra dòng người một trở cách vọng. Tôi đoán , rắn chắc là vị lữ khách có tâm cảnh , nên chủ động đeo ly cà phê tới làm quen với hy vọng có khả năng sưởi ấm con người viễn xứ. Gặp nổi người nói cùng ngôn ngữ , cùng mẫu số chung ông mừng lắm rồi tự giới thiệu tên mình là Dan , cựu thượng sĩ của lữ đoàn thủy sư lục chiến Hoa Kỳ hả từng đóng đàn 6 ngày tại Núi Chúa vào Một thể thơ cổ 69 của thế kỷ trước. Ông Dan đập tay vào chân khuyết biểu rằng ông hả đặt bất ngờ) một phần thân thể mình tại Núi Chúa vì chưng trúng mìn của ViSi ( Việt Cộng ). Lần sang Việt Bá nè ông muốn về bất ngờ) trận mạc xưa đặt nghen một thì trai trẻ. Dan nhờ vả mình dẫn Thứ lúa hạt lớn tới Núi Chúa nhưng mình từ chối vì chưng không biết địa danh nè ở đâu , mà thật ra cũng chưa tin nổi một người mới quen vài phút. Ông Dan ngồi khóc , những giọt nước mắt của người chiến binh già lăn tròn trên u khiến mình không khỏi động lòng. Chiến giành không phải trò đùa , phía sau cuộc chiến đương một thứ khác dằng dai hơn là tình người , tuổi trẻ và nỗi đau mất mát…
Lâu rồi mình không gặp bất ngờ) ông Dan , nhưng mỗi lần gặp hay là về phiên dịch tặng danh thiếp cựu binh Mỹ mình bất ngờ) nghen về Núi Chúa , nghen giọt nước mắt của một quân nhân già trong tuyệt vọng rồi nghen những thương binh nước mình của hai phía. Suy cho cùng , sau cuộc chiến tranh , quần chúng là người bị thiệt và nỗi đau to nhất thuộc lòng về những người mẹ một thì đeo nặng sinh đau với niềm hy vọng về khúc thận của mình.
12 hiện trưa chúa nhật , chúng ta tới bừa bản doanh vườn nhà nước Núi Chúa tại thôn Thái An , xã Vĩnh Hải , Ninh Hải , bung Thuận. Đó là một tòa nhà khá hiện đại cù mặt ra hướng nhiều thổ biển độ 200m. Thật không may tặng chúng ta không sai vào ngày nó nên văn phòng khách sạn cửa lò (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) trống hoe , chỉ có hai huynh đệ kiểm lâm dân tộc Chăm là Đào can đảm , Đạt nhiều Đoàn Trẻ. Tuy nhiên còn may mắn là gặp nổi Thạc sĩ Trương Thanh Trịnh , 36 tuổi , người Chăm là Phó buồng khoa học và giao thiệp quốc tế cùng với danh thiếp nhà sâu bọ học người Bỉ , Đức đương ở bất ngờ) vườn đặt nghiên cứu loài phụ thân mới vạc hiện.
[Joachim Bresseel , nhà sâu bọ học người Bỉ đeo tặng mình xem 5 con phụ thân quê ( tiếng Anh là Stid ) đương ngo ngoe trong hộp nhỡ bắt buộc nổi trên trốc Núi Chúa đêm qua. Joacchim nói với mình một cách sung mãn: “Ông xem đây! loại Stid nè hiện diện trên quả đất nè từ Một thể thơ cổ 1876 , sau thời gian ấy bị tuyệt chủng tới nay bất ngờ) Lộ rõ ra tại khu bán hoang mạc nè đấy là một điều động lạ. Mấy Một thể thơ cổ nay chúng ta về hết danh thiếp vườn nhà nước Châu Á , đêm qua gặp chúng tại đây. Loại nè hay sống về đêm trên trốc núi , phải vất vả lắm mới tìm thấy. Joachim gấp một con ra dứ dứ trước mặt mình và cười rất thoả mãn về nghề nghiệp của mình. Tôi không phải là người nghiên cứu sâu bọ nên trông loại phụ thân nè cũng như nhau , thậm chí không mấy hứng thú nhưng trông vẻ mặt của họ mình phải vỗ tay đôm đốp chúc hạ , vì chưng đấy là công sức mồ hôi và những đêm thức màu đỏ tận trên trốc núi cao , chỉ có những người tình nghề mới lặn lội như thế. Joachim chuyện trò phím với mình phẳng tiếng Pháp nhầm tiếng Anh nhưng khi gặp tụi nghiên cứu tử chuyển sang tiếng Đức và tiếng Hà Lan. Tất thảy 4 ngôn ngữ tử ta đều sử dụng thông tỏ như nhau làm mình thật sự trân trọng. “Ở Bỉ giới trí thức thông tỏ 3 ngôn ngữ đích thị của thế giới Anh-Pháp-Đức , đương dân thường thì sao?” , mình hỏi. “Trời! chúng ta là cộng đồng Châu Âu , nếu không biết 3 ngôn ngữ nè sẽ trở thành rào chắn. Văn hóa Châu Âu là của chung , nên đa số đều như thế!” , Joachim vỗ vai mình một cách thân tình như thầm Thú dữ đấy là chuyện nhỏ…
Thạc sĩ Trịnh bận việc phải về Phan Rang cùng với tụi nghiên cứu bò sát. Trước khi lên xe , Trịnh biểu chúng ta ghé thăm hang rái , làng Raglay nhờ vả họ dẫn leo núi sau thời gian ấy nên về Vĩnh Hy và Bình Tiên. Nếu không về hết khu vực ấn độ dương nè xem như chưa biết gì về khu bán hoang mạc của Việt Nam.
chúng ta rời tổng hành doanh trong luyến tiếc. Cũng may gặp nổi một tụi dân “phượt” , trên vai lủng củng máy ảnh. Họ hả tới đây Hai ba lần , nổi kỹ sư Phạm Văn Xiêm , Trưởng buồng bảo tồn vườn nhà nước Núi Chúa hướng dẫn , nên có vẻ khá thông tỏ lối đi nước bước.
đoàn trưởng của tụi thanh niên nè là một “Ta phụ thân lô” có “số má” ở Việt Bá từng 3 lần leo trốc Fansipan. Anh tên là Nguyễn Hùng Sơn 30 tuổi , da đỏ đen , đầu quấn khăn rằng với thân thể vậm vạp như hùng bi mẹ vĩ đại. Sơn tặng biết lên trốc núi Chúa đương khổ thân hơn leo trốc nhà nhiều Dương ở ngoài Đông nam , vì chưng Thứ lúa hạt lớn lên núi Chúa không dốc đứng hiểm trở như Fansipan , nhưng bất ngờ) dài và vòng vèo qua hết trốc núi nè sang trốc núi khác với cái nắng như nung , cây rừng cũng sắt se , chưng lên nhỏ xíu , gai nhọn lủa tủa , đập vào chiếc lá cũng chộ nhói. Nhưng cũng nhờ vả thế mà mỗi cây xanh trên Trạng thanh: Leng keng tự biến hình theo kiểu bonsai với hình thù xinh xẻo mắt.
chúng ta xuất phát từ thôn Đá Hang thuộc lòng làng Raglay , càng lên cao , cây cối xanh hơn và trông biển rõ hơn. Cứ việc qua một rừng cỏ tranh , bất ngờ) chộ một trốc núi mới thẳng thắn trước mặt. Hùng Sơn nói bông rằng đặt chinh phục trốc núi Chúa cao 1.040m , phải băng qua 6 trốc núi khác là núi Chúa chắt , Chúa cháu , Chúa tử , Chúa tử , Chúa chồng , cố gắng Chúa vợ. Biết chúng ta là người viết và có tuổi , nên hai cô gái trong đoàn hay về phía cạnh động viên vì chưng sợ bỏ cuộc. Một cô nói: “Không ở đâu lạ như Núi Chúa chú ạ! Nơi đây quy tụ cả phụ thân hệ sinh thái: rừng khô như ngói , rừng xanh và hệ sinh thái rạn mã não. Ngoài những rạn mã não nổi đánh giá là xinh xẻo và Đa chủng nhất Việt Bá , đương có bãi Thịt là chốn rùa lên đẻ. Do khí hậu nóng và khô nên ở độ cao dưới 600m là rừng bán hoang mạc với những loài cây bụi , lá cằn cỗi hẹp gai , nhưng từ 600m trở lên là rừng xanh với thảm động thực vật sản vật phong phú , và từ 800m trở lên là Lộ rõ ra nhiều loại cây lá kim , như cây hoàng đàn trả , cây kim giao , thanh tùng , cố gắng thông tre. Chúng cháu về nhiều chốn chưa chộ ở đâu lạ như thế!”.
Trèo núi nổi hơn 1 hiện đồng hồ , cảm chộ chẳng thể tiếp kiến nổi nữa nên chúng ta ra hiệu xin ngưng bất ngờ) , vì chưng thật ra chúng ta chưa để sẵn tâm lý và thực phẩm đeo theo. Nên nỡ lắc tay chào từ biệt đeo theo nỗi thiết của người thua cuộc.
3h chiều , chúng ta cù về làng dân tộc Raglay nằm trong vùng đệm của vườn nhà nước , ngồi dưới bóng câu điều động uống nước mía và nhai sắn tôm sống cầm hơi và cũng đặt thăm hỏi cuộc sống của bà con. Một người dân xứ sở , tên là Lê Thành tựu ngồi cùng bàn nước mía nói với chúng ta phẳng giọng thiết thiết “ Bà con Raglay ở đây hả bao đời , sống dựa vào rừng như làm ruộng , làm rẫy , lấy bong bóng , lấy sáp và danh thiếp loại lâm thổ sản. Phụ nữ và trẻ em chặt chịa củi bán. Trai tráng hay sống phẳng nghề thắp than tại 8 thôn như: Cầu Gãy , Đá Hang , Kiền Kiền , Ấn Đạt , Suối Đá , Suối Giếng , Xóm Bằng , cố gắng Xóm Đèn. Riêng thôn Đá Hang nổi hưởng chính sách từ Các quy định 134 , có nhà xây kiên cố. Nhưng tuyệt đại đa số đóng cửa , đặt vào rừng tìm sống. Ở nhà chỉ có phụ nữ nuôi con rỏ và trẻ em. Chị Lâm Thị Vui , dân tộc Raglay , người bán nước mía nghen chuyện cũng tham gia: “Bà con tụi mình sinh ra ở rừng , to lên từ rừng mà không vào rừng tìm cách sinh sống thì biết làm chi bây giờ...”.
Tám Công là người từng trải , tri thức rộng , tử có vườn tại vịnh Vĩnh Hy , dãy ngày qua lại Thứ lúa hạt lớn núi Chúa nên khá rành. Anh kể: Dạo Một thể thơ cổ 2005 , một chuyên gia người Đức thuộc lòng Quỹ canh giữ động vật hoang dại ( WWF ) xách máy móc thiết bị tới đo mức độ khô như ngói ở Vườn Núi Chúa. Ông ta đo tới , đo lui hằng hiện , không chộ đồng hồ đo cựa quậy , ông thiết nghĩ máy hư , mở ra sửa. Nhưng thực tiễn máy không hư , nguyên nhân chỉ vì chưng vùng đất nè quá khô tới mức máy chẳng thể lập trình được. Sau thời gian ấy vị chuyên gia đánh dấu vào mấy ý với cảnh trần cây cóc rừng đặt Một thể thơ cổ sau trở lại. Còn ở làng chài Thái An , có một người con trai nức tiếng sát rùa , tên là Mười Nuôi. Ông Mười không nghen mình hả lật lưng bao nhiêu rùa biển , chỉ biết rằng hơn 75 tuổi đời , 60 Một thể thơ cổ tọng thịt rùa , dân ở đây gọi rùa biển là đú. Do thành tích “quá hớp” nên người làng ở đây không mấy ai đương nghen cái tên Mười Nuôi của ông , mà họ chỉ gọi ông là Mười Đú. Thế nhưng , Đến kì hạn tuổi già , từ giã nghề sóng nước , ông hay sống trong cảm giác tội lỗi trước biển đời. Địa ngục con trai chăm tọng rùa Một thể thơ cổ xưa , hiện bất ngờ) tự nguyện đỡ đẻ tặng rùa. Ngày ngày , ông theo lốt chân rùa nối đuôi nhau lên bãi , tìm tổ trứng của chúng , khoanh miền , canh giữ tặng trứng nở. Có khi rùa sinh trên sát ven nước , ông sợ nước tế lên , tổ trứng sẽ bị hư , ông lọ mọ dời tổ lên chốn cao hơn. Đến khi rùa nở , ông bất ngờ) tìm thổ đưa chúng ra biển. Một vài người trong làng chộ ông vất vả đỡ đẻ tặng rùa , họ cũng tự nguyện theo ông. Đến Một thể thơ cổ 2003 , khi WWF nhiều Dương tài trợ đề án bảo tồn rùa biển , Vườn Núi Chúa xây được cái trạm nho nhỏ , lợp tôn nóng như “lò bánh mì” , nhưng cái trạm heo hút nè hả trở thành chốn về về của ông đến tận 4 Một thể thơ cổ qua.
Trên lối đi về hướng Bình Tiên , gặp 2 thanh niên chở than ra khỏi rừng phẳng xe máy “đa quốc gia” Hình dung tiếng động đi trái lại Vĩnh Hy. Chúng tôi tăng tốc đuổi theo , tới khi tiếp cận , một chú cù sang nói như hét “ Đừng Thú dữ kiểm lâm nha! Tụi mình dân chở than mướn tìm cách sinh sống nổi 50 ngàn một chuyến , tụi nè ngán mấy ổng nên chờ trưa chúa nhật mới về mà!”. “Thế một lò than ra tìm nổi bao nhiêu tiền” , mình hỏi muốn át tiếng động cơ của hai xe máy cùng lúc. “Hỏi mấy thằng cha thắp than chứ! Tụi nó đương trốn dưới suối , nhưng tha nó về , nó nghèo khó lắm , thằng nè cũng gầy đét , đen lánh hà!”. Chúng tôi giảm ga đặt cù đầu xe đương nghen hai tử thồ than chào từ biệt phẳng hai tiếng “Bái bai!”. Địa ngục trẻ ở rừng vẫn đeo trái tim nhân văn hơn ở phố.
Vịnh Vĩnh Hy và bãi biển Bình Tiên xinh xẻo tới mức mê hồn. Vĩnh Hy nổi hai Mạch núi Trạng thanh: Leng keng bao bọc ở giữa là hòng nước biển ra vào , dãy ngày có vài trăm thuyền cá neo đậu đủ sắc màu. Biển Bình Tiên xinh xẻo như giành vẽ , danh thiếp hòn đảo xanh ngạt ngào bóng dừa. Nghe Tám Thạnh nói miền Bình Tiên trên lục địa là của Ninh Thuận đương dưới biển là của Khánh Hòa.
Trên Thứ lúa hạt lớn ra Mỹ Thạnh , ghé quán cà phê , nghen những thổ nhân bàn tán với nhau đề án khu du lịch Bình Tiên có quy mô 195 ha với tổng đầu tư 550 tỷ cùng , trong đấy có 30 ha tây rừng phòng hộ thuộc lòng vườn Núi Chúa. Tập đoàn khách sạn Aman chính thức khai trương khu nghỉ dưỡng đeo tên Amanoi resort có 36 villa , tọa ai trên đồi Vĩnh Hy. Đây là một gắng gỏl của nước mình vươn lên ngành công nghiệp không khói đeo bất ngờ) ích lợi nhà nước. Nhưng trong tâm thức , mình cứ nghen tới Jeff Rutherford , giảng viên về môi trường của đại học Thái Lan. Lần gặp mình ở hòng Tuyền Lâm , Đà Lạt , Jeff lầu bầu “Nơi nè cũng muốn Du lich cua lo (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) kèm theo sinh thái. Sinh xắt cái nỗi gì mà chốn nè cũng toá bê tông , đường nhựa thẳng thắn tấp , điện đuốc sáng trưng , nhà cao cửa rộng kèm theo bể bơi bự chát mà làm gọi là sinh thái!”
Ở miền Trung và cao nguyên miền mình , tuyệt đại đa số danh thiếp vườn nhà nước đều cát cứ giữa bừa ngàn , nhưng vườn Núi Chúa ở Ninh Thuận là quần thể nằm cầm ngang biển - núi. Vườn có diện tích rộng 30.000ha , trong đấy trên lục địa 22.500ha và biển là 7.500ha. Khu Núi Chúa nổi đánh giá là miền khô như ngói ở nhiều Bá Á. Tại đây nổi danh thiếp nhà khoa học Đức chứng minh rằng thuộc tính khí hậu không khác gì Châu Phi hay những miền bán hoang mạc hay gặp ở Đông nam Ban Nha , Bồ Đào Nha và Algeria. Tuy nhiên dưới đáy biển của vườn là rừng mã não nguyên lành và độc đáo tới mức mộng hồn.
ví như Ninh Thuận nổi xếp là chốn khô như ngói và nắng nóng nhất nước thì vườn nhà nước Núi Chúa là miền hanh khô nhất ở tỉnh này. Dải tây quanh năm Hầu như chỉ có nắng gió , rất ít ngày mưa. Do vậy khách lạ tới đây hay ví von rằng: Phan Rang có tức thị "gió như giáng và nắng như rang". Vào nửa ngày 8 , từ thị trấn Khánh Hải chúng ta phóng xe máy về Núi Chúa trong cơn kì hạn Bà Chằn , nóng muốn rám mũi mặt.
Con Thứ lúa hạt lớn của nắng
Rời đầm Nại , Tri Hỏa , chúng ta Hình dung tiếng động đi dãy theo tỉnh lộ 702 từ Tri Hải về Vĩnh Hy , Bình Tiên tới Cam Ranh. Con Thứ lúa hạt lớn mới bật , tráng nhựa phẳng phiu dãy theo bờ biển nên gió ùa vào mặt như muốn ghì vô lăng. Dọc hai xã Tuy Hải và Nhơn Hải là phái cùng muối đeo tên Đầm Vua , chốn đây có 2 ụ muối , mỗi ụ cao tới 10m dài cả trăm mét bao phủ bạt kín nằm dưới cơn hạn. Lúc ấy là 11 hiện trưa , phái cùng nằm dưới chân núi vắng bóng người , chỉ đương những cơn gió mặn chát cộng thêm cái nắng như rang muốn sởn người. Mặc dầu chỉ thổ bờ vài chục mét , gió từ biển nhiều thổi vào Lộp cộp cũng không xua nổi cái nóng bất kham. Ven Thứ lúa hạt lớn danh thiếp khu dân cư từ Tuy Hải , Nhơn Hải , Vĩnh Hải cứ vài bóng cây bất ngờ) có người bán vé số , họ kê chiếc bàn con đặt vài chục tờ , đội nón , ngồi trông ra Thứ lúa hạt lớn một cách mất hết sự sống như pho tượng. Khác những chốn mình hả tới , người bán vé số hay đeo chiếc túi trước ngực , gặp khách chìa xấp vé số thẳng thắn vào mặt chào mời vội vàng và nếu không bán nổi , họ lẩm bẩm chửi phới phẳng những câu độc ác. Trong vai người về mua “niềm hy vọng” tại bóng cây xanh , mình phát hiện họ là những con người hiền lành kiên nhẫn. Tôi hỏi một người phụ nữ ngồi dưới cây keo “Chị bán vài tấm vé số như thế nè sao đủ ăn!”. “Giờ biết làm chi chú! Muối chưa bán nổi , hành tỏi nắng quá bị rụm rồi , tìm nổi cùng nè mừng cùng đấy chú ơi!”. Chị phúc đáp mà không trông mặt người hỏi.
http://cualo.net.vn/portals/Cualo_net_vn/images/khach-san-tuan-anh-1%20(1).JPG
Đoạn Thứ lúa hạt lớn dãy theo tuyến Vĩnh Hải đương thi công , thật ra là đương thay thế những khúc cua tay áo hay Thứ lúa hạt lớn vòng. Âm vang tiếng máy khoan Trạng thanh: Leng keng , đập Trạng thanh: Leng keng chấn động một không gian yên tĩnh , ở từ xa hả nhấn ra đám bụi mù giập giờn ở lưng chừng hẻm núi. Chúng tôi ngưng xe ngồi bệt trên Thứ lúa hạt lớn hỏi chuyện , nổi danh thiếp kỹ sư và công nhân mặt đương lấm lem đất đai tặng biết “Con Thứ lúa hạt lớn nè ra tới quốc lộ I tận thành phố Cam Ranh dài tới 60km. Tất thảy hả hoàn thành , chỉ riêng xong 5km nè là phần lần chót , rắn chắc cũng vài ngày nữa mới xong”. Đứng trên dốc Trạng thanh: Leng keng dựng tại đây trông xuống biển thổ 400m , mình bất ngờ nhấn ra gạt bỏ người sống của biển và rừng. Dưới chân dốc , 7 ngôi nhà xây cù mặt ra biển có xe máy và dãy dừa xanh , đương trên dốc vài ngôi nhà xuềnh xoàng nằm trong vườn điều động với lũ chó núi. Dọc Thứ lúa hạt lớn chó Hình dung tiếng động đi sòng sọc kêu be be , vài con nằm lăn ra vệ Thứ lúa hạt lớn tỉnh ngộ trừng trừng nhưng khi có tiếng động của người hay xe chúng bật dậy Hình dung tiếng động đi vô rừng rất lẹ. Núi ở Vĩnh Hải nhấp nhô cây rừng đeo hình dáng bonsai xòe ra trên đồi Trạng thanh: Leng keng , điều động đáng chú ý là tại đây khí trời khô khốc gió thổi vèo vèo rát bỏng , nhưng khu rừng lùn nè vẫn đầy sức sống. Ở trên trốc đồi thấp , đồi cao dãy chục con chó nỗ lực leo lên trốc trông về biển cả , xinh xẻo như giành vẽ. Hình ảnh của chó , núi , biển tặng chộ dáng dấp hoang sơ của một vùng đất hiền lành và thơ mộng của núi sông mình. Trong tâm thức mình vẫn thích ngắm nghía lũ chó núi cù đầu ra biển be be gọi lũ hơn là những tòa nhà chọc trời. Sinh xắt phải đeo dáng dấp thiên nhiên , chứ không phải dành tặng con người có tiền có quyền đổ bộ tới bờ biển chặt chịa đứt từng khúc , làm gọi là đầu tư rồi xây dựng Thứ lúa hạt lớn bê tông với ánh đèn , bể bơi , nhà hàng… biểu rằng đây là sinh thái.
Tỉnh lộ 702 dài đến nỗi Hình dung tiếng động đi dãy theo bao nhiêu vách núi ven biển hay là ra tận bờ cát gió thổi như giáng ngấm vào mũi thịt. Trên con Thứ lúa hạt lớn nè , tầm mắt của người đề huề phóng tận trốc núi , quét ra biển xanh xa tít ngoài khơi. Hình ảnh và không gian ven đường chẳng những hữu tình mà đương nhuộm hẹp chất thơ. Được về , ngắm nghía , trông tây và người hay sơn hà gấm vóc mới chộ quê mình xinh xẻo , nước mình nổi thiên nhiên ưu đãi. Cái chính là thế hệ bây chừ và con cháu mai hậu có giữ nổi vong linh di sản của tổ tiên đặt bất ngờ) hay vì chưng bừa cuộc đeo tặng mướn 70 Một thể thơ cổ không tìm rà đặt rồi sau thời gian ấy đương bất ngờ) là một thành phố hay miền miền xa lạ. Nơi vùng đất tặng mướn ấy người nghèo không có cửa đặt vào thì Yàng ơi đương gì là quê phụ thân tây tổ. Con người không có ký ức , không có đài kỷ niệm với chốn mình ở thì tình yêu dành tặng nó chỉ là một hình bóng nhạt nhẽo nhòa.
Tôi hả từng có ý định tìm về Núi Chúa từ một cuộc gặp gỡ Bạc tình. Chuyện bắt đầu từ một cựu binh Mỹ thổ đây 9 Một thể thơ cổ tại một quán cà phê ven hòng Xuân Hương , cố gắng Đà Lạt. Lúc ấy , mình tình cờ gặp một người Mỹ có tuổi mất chân trái ngồi đơn thân trông ra dòng người một trở cách vọng. Tôi đoán , rắn chắc là vị lữ khách có tâm cảnh , nên chủ động đeo ly cà phê tới làm quen với hy vọng có khả năng sưởi ấm con người viễn xứ. Gặp nổi người nói cùng ngôn ngữ , cùng mẫu số chung ông mừng lắm rồi tự giới thiệu tên mình là Dan , cựu thượng sĩ của lữ đoàn thủy sư lục chiến Hoa Kỳ hả từng đóng đàn 6 ngày tại Núi Chúa vào Một thể thơ cổ 69 của thế kỷ trước. Ông Dan đập tay vào chân khuyết biểu rằng ông hả đặt bất ngờ) một phần thân thể mình tại Núi Chúa vì chưng trúng mìn của ViSi ( Việt Cộng ). Lần sang Việt Bá nè ông muốn về bất ngờ) trận mạc xưa đặt nghen một thì trai trẻ. Dan nhờ vả mình dẫn Thứ lúa hạt lớn tới Núi Chúa nhưng mình từ chối vì chưng không biết địa danh nè ở đâu , mà thật ra cũng chưa tin nổi một người mới quen vài phút. Ông Dan ngồi khóc , những giọt nước mắt của người chiến binh già lăn tròn trên u khiến mình không khỏi động lòng. Chiến giành không phải trò đùa , phía sau cuộc chiến đương một thứ khác dằng dai hơn là tình người , tuổi trẻ và nỗi đau mất mát…
Lâu rồi mình không gặp bất ngờ) ông Dan , nhưng mỗi lần gặp hay là về phiên dịch tặng danh thiếp cựu binh Mỹ mình bất ngờ) nghen về Núi Chúa , nghen giọt nước mắt của một quân nhân già trong tuyệt vọng rồi nghen những thương binh nước mình của hai phía. Suy cho cùng , sau cuộc chiến tranh , quần chúng là người bị thiệt và nỗi đau to nhất thuộc lòng về những người mẹ một thì đeo nặng sinh đau với niềm hy vọng về khúc thận của mình.
12 hiện trưa chúa nhật , chúng ta tới bừa bản doanh vườn nhà nước Núi Chúa tại thôn Thái An , xã Vĩnh Hải , Ninh Hải , bung Thuận. Đó là một tòa nhà khá hiện đại cù mặt ra hướng nhiều thổ biển độ 200m. Thật không may tặng chúng ta không sai vào ngày nó nên văn phòng khách sạn cửa lò (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) trống hoe , chỉ có hai huynh đệ kiểm lâm dân tộc Chăm là Đào can đảm , Đạt nhiều Đoàn Trẻ. Tuy nhiên còn may mắn là gặp nổi Thạc sĩ Trương Thanh Trịnh , 36 tuổi , người Chăm là Phó buồng khoa học và giao thiệp quốc tế cùng với danh thiếp nhà sâu bọ học người Bỉ , Đức đương ở bất ngờ) vườn đặt nghiên cứu loài phụ thân mới vạc hiện.
[Joachim Bresseel , nhà sâu bọ học người Bỉ đeo tặng mình xem 5 con phụ thân quê ( tiếng Anh là Stid ) đương ngo ngoe trong hộp nhỡ bắt buộc nổi trên trốc Núi Chúa đêm qua. Joacchim nói với mình một cách sung mãn: “Ông xem đây! loại Stid nè hiện diện trên quả đất nè từ Một thể thơ cổ 1876 , sau thời gian ấy bị tuyệt chủng tới nay bất ngờ) Lộ rõ ra tại khu bán hoang mạc nè đấy là một điều động lạ. Mấy Một thể thơ cổ nay chúng ta về hết danh thiếp vườn nhà nước Châu Á , đêm qua gặp chúng tại đây. Loại nè hay sống về đêm trên trốc núi , phải vất vả lắm mới tìm thấy. Joachim gấp một con ra dứ dứ trước mặt mình và cười rất thoả mãn về nghề nghiệp của mình. Tôi không phải là người nghiên cứu sâu bọ nên trông loại phụ thân nè cũng như nhau , thậm chí không mấy hứng thú nhưng trông vẻ mặt của họ mình phải vỗ tay đôm đốp chúc hạ , vì chưng đấy là công sức mồ hôi và những đêm thức màu đỏ tận trên trốc núi cao , chỉ có những người tình nghề mới lặn lội như thế. Joachim chuyện trò phím với mình phẳng tiếng Pháp nhầm tiếng Anh nhưng khi gặp tụi nghiên cứu tử chuyển sang tiếng Đức và tiếng Hà Lan. Tất thảy 4 ngôn ngữ tử ta đều sử dụng thông tỏ như nhau làm mình thật sự trân trọng. “Ở Bỉ giới trí thức thông tỏ 3 ngôn ngữ đích thị của thế giới Anh-Pháp-Đức , đương dân thường thì sao?” , mình hỏi. “Trời! chúng ta là cộng đồng Châu Âu , nếu không biết 3 ngôn ngữ nè sẽ trở thành rào chắn. Văn hóa Châu Âu là của chung , nên đa số đều như thế!” , Joachim vỗ vai mình một cách thân tình như thầm Thú dữ đấy là chuyện nhỏ…
Thạc sĩ Trịnh bận việc phải về Phan Rang cùng với tụi nghiên cứu bò sát. Trước khi lên xe , Trịnh biểu chúng ta ghé thăm hang rái , làng Raglay nhờ vả họ dẫn leo núi sau thời gian ấy nên về Vĩnh Hy và Bình Tiên. Nếu không về hết khu vực ấn độ dương nè xem như chưa biết gì về khu bán hoang mạc của Việt Nam.
chúng ta rời tổng hành doanh trong luyến tiếc. Cũng may gặp nổi một tụi dân “phượt” , trên vai lủng củng máy ảnh. Họ hả tới đây Hai ba lần , nổi kỹ sư Phạm Văn Xiêm , Trưởng buồng bảo tồn vườn nhà nước Núi Chúa hướng dẫn , nên có vẻ khá thông tỏ lối đi nước bước.
đoàn trưởng của tụi thanh niên nè là một “Ta phụ thân lô” có “số má” ở Việt Bá từng 3 lần leo trốc Fansipan. Anh tên là Nguyễn Hùng Sơn 30 tuổi , da đỏ đen , đầu quấn khăn rằng với thân thể vậm vạp như hùng bi mẹ vĩ đại. Sơn tặng biết lên trốc núi Chúa đương khổ thân hơn leo trốc nhà nhiều Dương ở ngoài Đông nam , vì chưng Thứ lúa hạt lớn lên núi Chúa không dốc đứng hiểm trở như Fansipan , nhưng bất ngờ) dài và vòng vèo qua hết trốc núi nè sang trốc núi khác với cái nắng như nung , cây rừng cũng sắt se , chưng lên nhỏ xíu , gai nhọn lủa tủa , đập vào chiếc lá cũng chộ nhói. Nhưng cũng nhờ vả thế mà mỗi cây xanh trên Trạng thanh: Leng keng tự biến hình theo kiểu bonsai với hình thù xinh xẻo mắt.
chúng ta xuất phát từ thôn Đá Hang thuộc lòng làng Raglay , càng lên cao , cây cối xanh hơn và trông biển rõ hơn. Cứ việc qua một rừng cỏ tranh , bất ngờ) chộ một trốc núi mới thẳng thắn trước mặt. Hùng Sơn nói bông rằng đặt chinh phục trốc núi Chúa cao 1.040m , phải băng qua 6 trốc núi khác là núi Chúa chắt , Chúa cháu , Chúa tử , Chúa tử , Chúa chồng , cố gắng Chúa vợ. Biết chúng ta là người viết và có tuổi , nên hai cô gái trong đoàn hay về phía cạnh động viên vì chưng sợ bỏ cuộc. Một cô nói: “Không ở đâu lạ như Núi Chúa chú ạ! Nơi đây quy tụ cả phụ thân hệ sinh thái: rừng khô như ngói , rừng xanh và hệ sinh thái rạn mã não. Ngoài những rạn mã não nổi đánh giá là xinh xẻo và Đa chủng nhất Việt Bá , đương có bãi Thịt là chốn rùa lên đẻ. Do khí hậu nóng và khô nên ở độ cao dưới 600m là rừng bán hoang mạc với những loài cây bụi , lá cằn cỗi hẹp gai , nhưng từ 600m trở lên là rừng xanh với thảm động thực vật sản vật phong phú , và từ 800m trở lên là Lộ rõ ra nhiều loại cây lá kim , như cây hoàng đàn trả , cây kim giao , thanh tùng , cố gắng thông tre. Chúng cháu về nhiều chốn chưa chộ ở đâu lạ như thế!”.
Trèo núi nổi hơn 1 hiện đồng hồ , cảm chộ chẳng thể tiếp kiến nổi nữa nên chúng ta ra hiệu xin ngưng bất ngờ) , vì chưng thật ra chúng ta chưa để sẵn tâm lý và thực phẩm đeo theo. Nên nỡ lắc tay chào từ biệt đeo theo nỗi thiết của người thua cuộc.
3h chiều , chúng ta cù về làng dân tộc Raglay nằm trong vùng đệm của vườn nhà nước , ngồi dưới bóng câu điều động uống nước mía và nhai sắn tôm sống cầm hơi và cũng đặt thăm hỏi cuộc sống của bà con. Một người dân xứ sở , tên là Lê Thành tựu ngồi cùng bàn nước mía nói với chúng ta phẳng giọng thiết thiết “ Bà con Raglay ở đây hả bao đời , sống dựa vào rừng như làm ruộng , làm rẫy , lấy bong bóng , lấy sáp và danh thiếp loại lâm thổ sản. Phụ nữ và trẻ em chặt chịa củi bán. Trai tráng hay sống phẳng nghề thắp than tại 8 thôn như: Cầu Gãy , Đá Hang , Kiền Kiền , Ấn Đạt , Suối Đá , Suối Giếng , Xóm Bằng , cố gắng Xóm Đèn. Riêng thôn Đá Hang nổi hưởng chính sách từ Các quy định 134 , có nhà xây kiên cố. Nhưng tuyệt đại đa số đóng cửa , đặt vào rừng tìm sống. Ở nhà chỉ có phụ nữ nuôi con rỏ và trẻ em. Chị Lâm Thị Vui , dân tộc Raglay , người bán nước mía nghen chuyện cũng tham gia: “Bà con tụi mình sinh ra ở rừng , to lên từ rừng mà không vào rừng tìm cách sinh sống thì biết làm chi bây giờ...”.
Tám Công là người từng trải , tri thức rộng , tử có vườn tại vịnh Vĩnh Hy , dãy ngày qua lại Thứ lúa hạt lớn núi Chúa nên khá rành. Anh kể: Dạo Một thể thơ cổ 2005 , một chuyên gia người Đức thuộc lòng Quỹ canh giữ động vật hoang dại ( WWF ) xách máy móc thiết bị tới đo mức độ khô như ngói ở Vườn Núi Chúa. Ông ta đo tới , đo lui hằng hiện , không chộ đồng hồ đo cựa quậy , ông thiết nghĩ máy hư , mở ra sửa. Nhưng thực tiễn máy không hư , nguyên nhân chỉ vì chưng vùng đất nè quá khô tới mức máy chẳng thể lập trình được. Sau thời gian ấy vị chuyên gia đánh dấu vào mấy ý với cảnh trần cây cóc rừng đặt Một thể thơ cổ sau trở lại. Còn ở làng chài Thái An , có một người con trai nức tiếng sát rùa , tên là Mười Nuôi. Ông Mười không nghen mình hả lật lưng bao nhiêu rùa biển , chỉ biết rằng hơn 75 tuổi đời , 60 Một thể thơ cổ tọng thịt rùa , dân ở đây gọi rùa biển là đú. Do thành tích “quá hớp” nên người làng ở đây không mấy ai đương nghen cái tên Mười Nuôi của ông , mà họ chỉ gọi ông là Mười Đú. Thế nhưng , Đến kì hạn tuổi già , từ giã nghề sóng nước , ông hay sống trong cảm giác tội lỗi trước biển đời. Địa ngục con trai chăm tọng rùa Một thể thơ cổ xưa , hiện bất ngờ) tự nguyện đỡ đẻ tặng rùa. Ngày ngày , ông theo lốt chân rùa nối đuôi nhau lên bãi , tìm tổ trứng của chúng , khoanh miền , canh giữ tặng trứng nở. Có khi rùa sinh trên sát ven nước , ông sợ nước tế lên , tổ trứng sẽ bị hư , ông lọ mọ dời tổ lên chốn cao hơn. Đến khi rùa nở , ông bất ngờ) tìm thổ đưa chúng ra biển. Một vài người trong làng chộ ông vất vả đỡ đẻ tặng rùa , họ cũng tự nguyện theo ông. Đến Một thể thơ cổ 2003 , khi WWF nhiều Dương tài trợ đề án bảo tồn rùa biển , Vườn Núi Chúa xây được cái trạm nho nhỏ , lợp tôn nóng như “lò bánh mì” , nhưng cái trạm heo hút nè hả trở thành chốn về về của ông đến tận 4 Một thể thơ cổ qua.
Trên lối đi về hướng Bình Tiên , gặp 2 thanh niên chở than ra khỏi rừng phẳng xe máy “đa quốc gia” Hình dung tiếng động đi trái lại Vĩnh Hy. Chúng tôi tăng tốc đuổi theo , tới khi tiếp cận , một chú cù sang nói như hét “ Đừng Thú dữ kiểm lâm nha! Tụi mình dân chở than mướn tìm cách sinh sống nổi 50 ngàn một chuyến , tụi nè ngán mấy ổng nên chờ trưa chúa nhật mới về mà!”. “Thế một lò than ra tìm nổi bao nhiêu tiền” , mình hỏi muốn át tiếng động cơ của hai xe máy cùng lúc. “Hỏi mấy thằng cha thắp than chứ! Tụi nó đương trốn dưới suối , nhưng tha nó về , nó nghèo khó lắm , thằng nè cũng gầy đét , đen lánh hà!”. Chúng tôi giảm ga đặt cù đầu xe đương nghen hai tử thồ than chào từ biệt phẳng hai tiếng “Bái bai!”. Địa ngục trẻ ở rừng vẫn đeo trái tim nhân văn hơn ở phố.
Vịnh Vĩnh Hy và bãi biển Bình Tiên xinh xẻo tới mức mê hồn. Vĩnh Hy nổi hai Mạch núi Trạng thanh: Leng keng bao bọc ở giữa là hòng nước biển ra vào , dãy ngày có vài trăm thuyền cá neo đậu đủ sắc màu. Biển Bình Tiên xinh xẻo như giành vẽ , danh thiếp hòn đảo xanh ngạt ngào bóng dừa. Nghe Tám Thạnh nói miền Bình Tiên trên lục địa là của Ninh Thuận đương dưới biển là của Khánh Hòa.
Trên Thứ lúa hạt lớn ra Mỹ Thạnh , ghé quán cà phê , nghen những thổ nhân bàn tán với nhau đề án khu du lịch Bình Tiên có quy mô 195 ha với tổng đầu tư 550 tỷ cùng , trong đấy có 30 ha tây rừng phòng hộ thuộc lòng vườn Núi Chúa. Tập đoàn khách sạn Aman chính thức khai trương khu nghỉ dưỡng đeo tên Amanoi resort có 36 villa , tọa ai trên đồi Vĩnh Hy. Đây là một gắng gỏl của nước mình vươn lên ngành công nghiệp không khói đeo bất ngờ) ích lợi nhà nước. Nhưng trong tâm thức , mình cứ nghen tới Jeff Rutherford , giảng viên về môi trường của đại học Thái Lan. Lần gặp mình ở hòng Tuyền Lâm , Đà Lạt , Jeff lầu bầu “Nơi nè cũng muốn Du lich cua lo (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) kèm theo sinh thái. Sinh xắt cái nỗi gì mà chốn nè cũng toá bê tông , đường nhựa thẳng thắn tấp , điện đuốc sáng trưng , nhà cao cửa rộng kèm theo bể bơi bự chát mà làm gọi là sinh thái!”